Bodembemestingsproef De Groene Tulp Telen onder strengere stikstofnormen: wat is er mogelijk?

Waarom deze proef?

De aanleiding voor de bodembemestingsproef is da de stikstofgebruikersnorm in Nutriënten Verontreinigde (NV) gebieden is verlaagd met 20%.

Dat roept een belangrijke vraag op: kun je onder deze strengere normen nog steeds kwalitatief goede tulpen telen met een rendabele opbrengst? En misschien nog belangrijker: is verdere reductie mogelijk zonder dat dit ten koste gaat van productie en kwaliteit?

Met die vragen zijn bodemspecialist Arjan Mager en projectleider Koen de Wildt van De Groene Tulp aan de slag gegaan.

Wat is onderzocht?

De proef richt zich op drie hoofdpunten:

• Inzicht krijgen in de stikstofbalans door gewasanalyses en bodemanalyses.

• Bepalen wat het effect is van verlaagde stikstofbemesting op opbrengst en kwaliteit.
• Onderzoeken hoe doelsturing (zie kader) kan bijdragen aan een efficiëntere bemesting.

Hoe is dat aangepakt?

De aanpak bestaat uit meerdere stappen.

Allereerst werd de bodem uitgebreid geanalyseerd. Per hectare werden waarden gemeten van zowel de bovenste 30 centimeter (gangbaar) maar ook van de laag daaronder (30-60 cm en 60-90 cm diep). Dit heeft veel inzicht gegeven in het bodemprofiel en handelingsperspectief om de emissies van stikstof en fosfor naar het milieu te beperken. Deze werden ook beoordeeld.

In de proef zijn verschillende stikstofhoeveelheden en bemestingssystemen met elkaar vergeleken en beoordeeld op zowel opbrengst als kwaliteit. Daarnaast is gekeken naar de stikstofopname en het mineraal stikstofresidu (N-mineraal of N-residu), oftewel de hoeveelheid stikstof in de vorm van nitraat en ammonium, gemeten in de laag van 0–90 cm.

Een belangrijk onderdeel is de bodemstikstofvoorraad. De bodem levert zelf ook stikstof. Door beter te begrijpen hoeveel de bodem bijdraagt, kan de bemesting gerichter worden afgestemd op zowel de gewasbehoefte als de stikstoflevering vanuit de bodem.

Wat leren de resultaten?

De resultaten laten zien dat actievere monitoring noodzakelijk is. De tulp is een vroege teelt, terwijl het uiteindelijke rendement pas aan het einde van het seizoen zichtbaar wordt. Dat vraagt om tussentijds bijsturen. Daarnaast speelt kunstmest een rol in het geheel. De afbraak hiervan verloopt sneller bij hogere temperaturen.

Ook blijken weersinvloeden van grote betekenis te zijn. Zachtere winters zorgen voor snellere afbraak van organisch materiaal, waardoor stikstof eerder vrijkomt. Een nat of juist droog voorjaar beïnvloedt vervolgens de opname door het gewas.

Het inzetten van een diep wortelende groenbemester of vanggewas blijkt waardevol na de teelt. Hiermee kunnen nutriënten beter worden vastgehouden en benut.

Van vaste strategie naar integrale aanpak

De proef maakt duidelijk dat traditionele vaste bemestingsstrategieën steeds minder passend zijn. Factoren als klimaat, bodemvruchtbaarheid, uitspoeling van nutriënten en regelgeving beïnvloeden elkaar continu.

Dat vraagt om een integrale gewasaanpak: waarbij bemesting wordt afgestemd op locatie-specifieke factoren zoals grondwaterstand en bodemtype.

Werken in een veranderende context

De proef onderstreept dat we opereren in een veranderende wereld. Klimaat, bodemvruchtbaarheid en regelgeving grijpen steeds sterker in elkaar. Juist daarom is het noodzakelijk om uitspoeling te voorkomen en de bemesting vooral slimmer en gerichter toe te passen.